Çenedeki uyuşma endişe verici bir işarettir. Bu his, karıncalanma, “iğne ve batma” hissi veya çenenizin bir kısmında his kaybı olarak tanımlanabilir. Bu uyuşmanın nedenlerini anlamak, tıbbi yardım aramanız gereken zamanı bilmenize yardımcı olur.
Çenedeki uyuşmanın nedenleri
1. Diş prosedürleri ve sinir hasarı
Diş tedavileri çenedeki uyuşmanın en yaygın nedenlerinden biridir. Diş çekimi, diş implantları veya kanal tedavisi gibi prosedürler sırasında, diş hekimi istemeden alt alveolar siniri veya lingual siniri zarar verebilir. Bu sinirler çene kemiği boyunca uzanır ve alt çene, dişler, dudaklar ve dil üzerindeki hisleri sağlar.
Diş çekimi sırasında, özellikle de akıl dişi çıkarıldığında, diş aletleri bu sinirleri çürütmekte, geriye çekmekte veya kesmektedir. Diş implantları sinire çok yakın bir şekilde yerleştirilirse sinir sıkışabilir. Bu sinirler hasar aldığında, çeneden beyne gelen duyusal sinyalleri düzgün bir şekilde iletemez ve bu da uyuşmaya neden olur.
2. Trigeminal nevralji
Trigeminal nevralji, başımızdaki en büyük sinirlerden biri olan trigeminal sinirin etkilenmesiyle ortaya çıkar. Bu sinirin yüzümüzün farklı bölgelerine, çenemiz dahil, his sağlar. Bu durum genellikle keskin bir ağrıya neden olur, ancak bazı insanlar uyuşma yaşarlar.
Trigeminal nevraljinin yaygın bir nedeni, kan damarlarının trigeminal sinire baskı yapmasıdır. Bu baskı, sinirin etrafındaki koruyucu kaplamayı (miyelin kılıfı) hasar verir.
Tümörler, multipl skleroz veya yaralanmalar da trigeminal nevraljiyi tetikleyebilir.
Sinirlerin koruyucu kaplaması bozulduğunda veya sürekli bir baskı altında kaldığında, sinir normal duyusal sinyalleri iletmeyi durdurur. Bu da sinirin hizmet ettiği alanlarda, çene dahil, uyuşma yaratır.
3. Beyin kanaması (inme)
Bir inme, beynin bir kısmına kan akışının durması sonucu meydana gelir; bu, bir kan damarı tıkandığında veya yırtıldığında gerçekleşir. İnme, yüz duyusunun işlendiği beyin alanlarını etkilediğinde, yüz ve çenede, genellikle bir yan tarafında uyuşma hissedebilirsiniz.
Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol, diyabet, sigara içme ve kalp hastalığı, inme riskini artırır. Bir kan pıhtısı beyine doğru yol alabilir ve bir arterin tıkanmasına neden olabilir veya zayıflayan bir kan damarı patlayarak beyin dokusuna kan verebilir.
Çene üzerinden duyusal bilgileri işleyen beyin hücreleri, kan akışını kaybettiğinde ölür. Bu işlevsel hücreler olmaksızın, beyniniz çeneden gelen dokunma ve hisleri yorumlayamaz, bu da uyuşmaya neden olur.
4. Multipl skleroz
Multipl skleroz, bağışıklık sisteminizin sinir liflerini kaplayan koruyucu miyelin kılıfına yanlışlıkla saldırdığı bir otoimmün hastalıktır. Bu hasar, beyniniz ile vücudunuz arasındaki iletişimi bozar.
Doktorlar multipl sklerozun neyin tetiklediğini tam olarak anlamamaktadır, ancak genetik ve çevresel faktörler (D vitamini eksikliği, sigara içme ve bazı viral enfeksiyonlar gibi) etkili olabilir.
Miyelin kılıfları bozulduğunda, elektriksel sinyaller sinirler boyunca etkin bir şekilde iletilemez. Trigeminal sinir veya çenenizi destekleyen diğer sinirler miyelin kaplamasını kaybedebilir, bu da sinyal iletimlerini bozar ve uyuşmaya neden olur.
5. Temporomandibular eklem bozukluğu
Temporomandibular eklem bozukluğu, çene kemiğini kafatasına bağlayan eklemde meydana gelir. Bu eklem, kayan bir menteşe gibi çalışır ve bu eklemde ya da çevresindeki kaslarda meydana gelen problemler, ağrı ve uyuşmaya neden olabilir.
Temporomandibular eklem bozukluğu, çene yaralanmaları, eklemdeki artrit, alışkanlık nedeniyle diş gıcırdatma veya çene sıkma, yanlış hizalanmış dişler veya yüz kaslarını sıkılaştıran stres gibi nedenlerden gelişebilir. Sürekli baskı ve iltihaplanma, yakındaki sinirleri etkileyebilir.
Temporomandibular eklem çevresindeki iltihap ve şişlik, yakındaki sinirleri sıkıştırabilir. Ayrıca, kas gerilimi ve kas spazmları da sinirlerin kan akışını azaltabilir, bu da işlevlerini bozar ve çenede uyuşma yaratır.
6. Çene tümörleri ve kistler
Çene kemiği veya çevresindeki dokularda tümörler ve kistler büyüyerek sinirleri sıkıştırabilir. Bu tümörler iyi huylu (kanserojik olmayan) veya kötü huylu (kanserli) olabilir. Yaygın türler arasında ameloblastomlar, odontojenik kistler ve ağız kanserleri bulunur.
Bu tümörler çeşitli nedenlerden gelişir. Diş enfeksiyonları kistlere yol açabilir. Genetik mutasyonlar tümör büyümesini tetikleyebilir. Tütün veya alkol gibi kronik tahrişler kanser riskini artırır.
Tümörler veya kistler büyüdükçe, alt alveolar siniri veya çenenin içinden geçen diğer sinirleri sıkıştırır. Bu baskı, sinirlerin normal şekilde çalışmasını engelleyerek duyusal sinyalleri bloke eder ve uyuşmaya neden olur.
7. Sinüzit
Sinüsler, burun ve gözlerimizin etrafındaki kemiklerde bulunan hava dolu boşluklardır. Bu boşluklar enfekte olduğunda ve iltihaplandığında, baskı oluşabilir. Maksiller sinüsler, üst çenenin hemen üzerinde yer alır ve şiddetli sinüzit durumları bu alandaki hisleri etkileyebilir.
Viral enfeksiyonlar, bakteriyel enfeksiyonlar veya alerjiler, sinüs zarlarının şişmesine ve aşırı mukus üretmesine neden olur. Bu mukus düzgün bir şekilde drene olamaz ve bu da bakterilerin üremesi için bir üreme alanı oluşturur.
Maksiller sinüslerdeki şiddetli iltihap ve baskı, yakınlardaki sinir dallarını sıkıştırabilir. Üst çeneye ve dişlere his veren superior alveolar sinirler bu sinüslere yakın bir şekilde geçer. Baskı ve iltihap, bu sinirlerin sinyal iletimini engeller ve uyuşma yaratır.
8. Diyabet ve diyabetik nöropati
Diyabet zamanla kan şekeri seviyelerini yükseltir, bu da vücudunuzdaki sinirlere zarar verir. Bu sinir hasarı, diyabetik nöropati olarak adlandırılır; genelde ayaklar ve eller önce etkilenir, ancak çene gibi yüz sinirlerini de etkileyebilir.
Diyabetiniz olduğunda, kanınızdaki aşırı glukoz sinirleri besleyen küçük kan damarlarının duvarlarına zarar verir. Yüksek kan şekeri de sinirlerde kimyasal değişiklikler tetikler ve sinyalleri iletme yeteneklerini bozar.
Çeneyi besleyen sinirler bu hasarı aldığında, duyusal bilgileri düzgün bir şekilde iletemezler ve bu da uyuşmaya neden olur.
9. Auralı migren
Bazı insanlar migren baş ağrıları öncesinde veya sırasında “aura” adı verilen nörolojik belirtiler yaşarlar. Bu auralar, çene de dahil olmak üzere yüz boyunca yayılan uyuşma ve karıncalanma hissini içerebilir. Bu uyuşma genellikle 20 ila 60 dakika sürer.
Araştırmacılar migrenlerin, sinir sinyalleri, kan akışı ve beyin kimyasallarını etkileyen anormal beyin aktivitesini içereceğine inanıyorlar. Genetik faktörler bazı insanları daha savunmasız hale getirir. Tetikleyiciler arasında stres, bazı yiyecekler, hormonal değişiklikler ve uyku bozuklukları yer alır.
Çenedeki uyuşma durumunda ne yapmalısınız
Derhal acil tıbbi yardım alın:
- Uyuşma aniden zayıflık, kafa karışıklığı, şiddetli baş ağrısı, görme problemleri, konuşma güçlüğü veya denge kaybı ile birlikte ortaya çıkıyorsa. Bu belirtiler inme belirtisi olabilir.
- Uyuşma bir baş veya çene yaralanmasından sonra meydana geliyorsa.
- Uyuşma ile birlikte nefes alma veya yutma güçlüğü yaşıyorsanız.
- Uyuşma, yüzünüzün veya vücudunuzun diğer bölgelerine hızla yayılıyorsa.
Bir doktordan randevu alın:
- Uyuşma 4-5 günden fazla sürüyorsa.
- Uyuşma yakın zamanda yapılan diş tedavisinden sonra oluşmuşsa ve iki haftada düzelmiyorsa.
- Tekrar eden uyuşma atakları yaşıyorsanız.
- Uyuşma ile birlikte ağrı, şişlik veya çenenizi hareket ettirmekte zorluk yaşıyorsanız.
- Açıklanamayan kilo kaybı, ateş veya gece terlemeleri gibi başka alışılmadık belirtiler fark ediyorsanız.
Doktora gitmeden önce uyuşmanın ne zaman başladığını, ani mi yoksa yavaş mı geliştiğini, bunun öncesinde ne tür etkinlikler veya olaylar yaşandığını ve başka belirtilerinizin olup olmadığını açıklamaya hazırlanın. Son zamanlarda yapılan diş prosedürlerini, yaralanmaları veya sağlık değişikliklerini belirtin. Doktor, çenenizi, yüzünüzü ve ağzınızı muayene edecek ve MRI, BT taramaları, kan testleri veya sinir iletim çalışmaları gibi testler isteyebilir.
Tedavi altta yatan nedene bağlıdır
Doktorunuz uyuşmaya neden olan durumu tedavi edecektir.
Diş sinir hasarı, 2-3 ay içinde kendiliğinden iyileşebilir veya şiddetli durumlarda cerrahi müdahale gerektirebilir.
Trigeminal nevralji, ilaçlar, enjeksyonlar veya cerrahi prosedürler gerektirebilir.
İnme, kan akışını geri kazandırmak ve daha fazla hasarı önlemek için acil tedavi gerektirir.
Multipl skleroz tedavisi, belirtileri yönetmeye ve hastalığın ilerleyişini yavaşlatmaya odaklanır.
Temporomandibular eklem bozukluğu genellikle fizik tedavi, ilaçlar veya diş aparatları ile iyileşir.
Tümörler ve kistler cerrahi olarak çıkarılabilir.
Sinüzit antibiyotikler veya diğer tedavilere yanıt verir.
Diyabetin kan şekeri kontrolü ile yönetilmesi, daha fazla sinir hasarını önleyebilir.
Migrenler, önleyici ilaçlarla ve tetikleyicilerin kaçınılmasıyla iyileşebilir.
Kalıcı veya tekrar eden çene uyuşmasını ihmal etmeyin. Bazı nedenler kendiliğinden çözülse de, diğer nedenler kalıcı hasar veya komplikasyonları önlemek için hızlı tedavi gerektirir. Vücudunuzun sinyallerine, belirtilerine dikkat edin ve doktorunuzla açık bir iletişim kurun.
