Sık ishal, günde 3 veya daha fazla kez, gevşek veya su gibi dışkı yapma anlamına gelir ve bu birçok gün boyunca gerçekleşir. Kendinize şu soruyu sormuş olabilirsiniz: Sık ishal kanserin bir işareti mi? Çoğu durumda, sık ishal, enfeksiyonlar, gıda zehirlenmeleri, gıda intoleransı, stres, ilaçlara tepkiler veya irritabl bağırsak sendromu gibi yaygın ve zararsız nedenlerden kaynaklanır. Ancak nadir durumlarda, sık ishal kanserin bir belirtisi ya da kanser tedavisinin vücut üzerindeki etkisinin bir işareti olabilir.
Bu makale, sık ishalin kanserle ne zaman ilişkili olabileceğini ve sık ishali deneyimliyorsanız ne yapmanız gerektiğini açıklamaktadır.
İshalin doğrudan kanser belirtisi olarak ortaya çıkması
Bazı kanser türleri, sindirim sistemini etkiledikleri veya bağırsakların çalışma şeklini değiştiren maddeler saldıkları için ishal yapabilir. İshal yapabilen tümör türleri arasında:
- Kalın bağırsak veya rektum kanseri – bu kanser, dışkılama alışkanlıklarında değişimlere yol açabilir; ishal veya kabızlık görülebilir.
- Sindirim sistemindeki nöroendokrin tümörler – bu nadir tümörler, ishal ile sonuçlanan serotonin gibi hormonlar salgılayabilir; bu, karcinoid sendrom adı verilen bir sendromun parçasıdır (karcinoid sendromu olan kişilerin yaklaşık %80’i ishal yaşar).
- Pankreas tümörleri, VIPoma gibi nadir türler dahil, çok yüksek miktarda vazoaktif bağırsak peptidi üretebilir ve bu da kronik, su gibi ishale yol açabilir.
- Diğer nadir kanser türleri, bazı lenfoma veya medüller tiroid kanserleri de ishale yol açabilir.
İshalin bir belirti olduğu kanserlerde bile, ishal tek başına kanserin ana işareti değildir. İshal, genellikle istemsiz kilo kaybı, dışkıda kan, karın ağrısı veya yorgunluk gibi diğer semptomlarla birlikte görülür.
Kanser tedavisi sırasında veya sonrasında ishal
Kanser tedavisi gören birçok kişi ishal yaşar, ancak bu ishal kanserin kendisinden değil, tedaviden kaynaklanmaktadır:
- Kemoterapi ve radyoterapi, sindirim sistemindeki sağlıklı hücrelere zarar verebilir ve ishale neden olabilir. Bazı kemoterapi ilaçlarını kullanan kişilerin %60’ına kadar ishalin yönetilmesi gereken bir durum olduğu bildirilmiştir.
- İmmünoterapiler veya hedeflenmiş kanser ilaçları, bağırsakta iltihaplanmaya ve ishale yol açabilir.
- Sindirim organlarını içeren cerrahiler, bağırsakların işleyişini değiştirebilir ve ishale neden olabilir.
Tedavi kaynaklı ishal genellikle tedavi başladıktan sonra başlar ve geçici olabilir. Bazı durumlarda, özellikle cerrahi veya bağırsaklara radyasyon uygulandıktan sonra uzun vadeli devam edebilir.
Kanser sıkça ishale neden olur mu?
Kanserin ishalin bir semptomu olarak ne sıklıkla ortaya çıktığına dair veriler sınırlıdır çünkü kanser diğer nedenlerle karşılaştırıldığında daha nadirdir. Kolorektal kanser tanısı konulan kişiler arasında yapılan bir çalışmada, kişilerin yaklaşık %29’unun tanı anında ishal belirti olarak görüldüğü bildirilmiştir, ancak çoğunun karın ağrısı veya kanama gibi diğer semptomları da vardı.
Buna karşılık, diğer ishallere neden olan etmenler (enfeksiyonlar, ilaçlar, gıda sorunları) genel nüfusta çok daha sık görülmektedir.
İshalin ciddiyetine dair ana işaretler
Genellikle ishal zararsızdır, ancak şu durumlarda daha dikkatli olmalısınız:
- İshal 2-3 haftadan uzun sürüyorsa
- İshal şiddetliyse (örneğin, günde 6’dan fazla epizod)
- İshal kan veya mukus içeriyorsa
- İshal istemsiz kilo kaybıyla birlikteyse
- İshal şiddetli karın ağrısı veya ateş ile birlikteyse
- İshal, baş dönmesi, dehidrasyon veya sıvı alımında zorluk yaratıyorsa
Bu belirtiler mutlaka kanseri göstermez, ancak acil tıbbi müdahale gerektirir.
Sık ishali olan birisi ne yapmalı?
Aşağıdaki adımları takip etmelisiniz:
1. Belirtilerinizi izleyin
İshalin ne sıklıkla olduğunu, ne kadar sürdüğünü ve ağrı, kan veya kilo kaybı gibi ek belirtilerin olup olmadığını kaydedin. Bu kayıt, doktorunuza durumu ve şiddetini anlamasında yardımcı olur.
2. Değerlendirme için bir doktora görün
Eğer ishal kalıcı (2-3 haftadan uzun) veya şiddetliyse, bir doktora başvurun. Doktor belirtilerinizi, diyetinizi, ilaçlarınızı ve sağlık geçmişinizi sorgulayacaktır. Doktor şu testleri isteyebilir:
- Enfeksiyon kontrolü için dışkı testleri
- Anemi veya iltihap kontrolü için kan testleri
- Kanser şüphesi durumunda görüntüleme taramaları
- Sindirim sisteminizi incelemek için endoskopi veya kolonoskopi
Erken tıbbi değerlendirme, ciddi durumları dışlamaya yardımcı olur ve uygun tedaviye başlanmasını sağlar.
3. Risk altındaysanız kanser taraması düşünün
Eğer belirli kanser türleri için yüksek risk altındaysanız (örneğin, 45 yaşın üzerinde veya kolorektal kanser hikayeniz varsa), doktorunuz rutin tarama testleri önerebilir, örneğin kolonoskopi.
4. Dehidrasyonu ve diyeti yönetin
Sık ishal, dehidrasyona ve elektrolit kaybına neden olabilir. Şunları yapmalısınız:
- Yeterince sıvı alın
- Küçük, yumuşak öğünler tüketin
- İshali kötüleştiren, baharatlı yiyecekler veya kafeinli içecekler gibi yiyecek ve içeceklerden kaçının
Doktorunuz, tanınıza dayalı özel diyet tavsiyeleri verebilir.
