Saxenda, liraglutid içeren bir reçeteli ilaçtır; bu molekül, glukagon benzeri peptid-1 (GLP-1) reseptör agonistidir. Saxenda, obezite veya fazla kilolu olan yetişkinlerde, hipertansiyon, tip-2 diyabet veya dislipidemi gibi en az bir kilo ile ilişkili tıbbi durum ile birlikte olan kronik kilo yönetimi için kullanılır.
Kan glukozunu düşürmek için özellikle tasarlanan ilaçların aksine, Saxenda uzun vadeli kilo yönetimi için özel olarak reçete edilir. Saxenda’yı günde bir kez önceden doldurulmuş bir enjeksiyon kalemi ile enjekte edersiniz.
Klinik çalışmalar, Saxenda’nın kalori kısıtlaması ve fiziksel aktivitenin artırılması ile birleştiğinde klinik olarak anlamlı kilo kaybı sağlayabileceğini göstermiştir.
Doktorlar genellikle, tedavinin 16. haftası itibariyle vücut ağırlığınızın en az %4’ünü kaybetmediyseniz Saxenda ilacını kullanmayı bırakmanızı önerir.
Saxenda (liraglutid) ilacının etki mekanizması
Liraglutid, doğal olarak oluşan GLP-1 hormonuna çok benzer. Enjeksiyondan sonra, Saxenda vücudunuzun her yerinde, özellikle de beyin ve sindirim sisteminde GLP-1 reseptörlerini aktive eder.
Kilo kaybına katkıda bulunan birkaç biyolojik etki söz konusudur:
- İlaç, beynin iştah düzenleme merkezleri üzerinde etkili olarak iştahı azaltır.
- İlaç, yemeklerden sonra tokluk hissini artırır.
- İlaç, mide boşalmasını geciktirerek, yiyeceklerin midenizde daha uzun süre kalmasını sağlar.
- İlaç, öğünler arasında açlık hissini azaltır.
- İlaç, bazı bireylerde yemek yeme isteğini azaltabilir.
Doğal olarak daha az kalori alacağınız için, tedavi süresince besleyici gıdalar tüketmeye ve fiziksel aktif kalmaya devam etmeniz, zamanla kilo kaybınızı kademeli olarak artırabilir.
Saxenda (liraglutid) ilacının yan etkileri
Saxenda (liraglutid) yan etkileri şunlardır:
- Mide bulantısı
- Kusma
- İshal
- Kabızlık
- Karın ağrısı
- Dispepsi
- Karında şişkinlik
- Asit reflüsü (özofagusun asitli sıvı ile tahrişi)
- İştah azalması
- Baş ağrısı
- Baş dönmesi
- Yorgunluk
- Enjeksiyon bölgesinde reaksiyonlar
- Düşük kan şekeri (Saxenda Diyabet ilaçları ile birleştirildiğinde)
- Artan kalp atış hızı
- Safra kesesi hastalığı
- Pankreatit
- Böbrek hasarı
- Alerjik reaksiyonlar
- İntihar düşünceleri veya ruh hali değişiklikleri
- Tiroid tümörleri (hayvan çalışmalarında gözlemlenen risk)
Sonraki kısımdaki yan etkileri açıklayıp, bunları nasıl önleyeceğinize veya azaltacağınıza dair bilgiler vereceğiz.
1. Mide Bulantısı
Mide bulantısı, Saxenda’nın en yaygın yan etkisidir ve bu ilacı kullanan insanların yaklaşık %40’ında görülmektedir.
GLP-1 reseptörlerinin aktivasyonu, mide boşalmasını yavaşlatır ve beynine ulaşan tokluk sinyallerini artırır. Yiyecek midenizde daha uzun süre kaldığından, sindirim sisteminiz tedavinin ilk 3-4 haftası boyunca geçici olarak zorlanabilir.
Mide bulantısını azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Sadece reçeteli programa göre dozu artırın
- Gün boyunca daha küçük öğünler tüketin
- Yağlı, baharatlı yiyeceklerden veya çok büyük öğünlerden kaçının
- Yavaş yiyin
- Yeterli sıvı alın
- Tokluk hissi hissettiğinizde yemeyi bırakın.
2. Kusma
Kusma genellikle sürekli mide bulantısı ile birlikte görülür. Saxenda kullanımının yaklaşık %15’inde kusma görülmektedir.
Kusmayı azaltmak için, daha küçük öğünler tüketmeli, aşırı yemekten kaçınmalı ve yeterli su içmelisiniz. Eğer kusma şiddetli veya sürekli hale gelirse, dehidrasyon gelişebileceği için doktorunuza başvurmalısınız.
3. İshal
Saxenda (liraglutid) kullanan insanların yaklaşık %20’si, tedavinin ilk 1-2 haftasında ishal yaşar.
GLP-1 reseptör aktivasyonu, bağırsak hareketlerini ve sıvı salgısını değiştirir. Bu sindirim değişiklikleri geçici olarak dışkılama sıklığını artırabilir.
Bu yan etki ile başa çıkmak için şunları yapmalısınız:
- Bol su için
- İshal uzarsa kaybedilen elektrolitleri yerine koyun
- İshal durana kadar yüksek yağlı yiyeceklerden kaçının
- İshal birkaç gün sürer veya dehidrasyona sebep olursa tıbbi yardım alın.
4. Kabızlık
Bazı insanlar ishal yerine kabızlık yaşayabilir.
Yiyeceklerin sindirim sisteminde daha yavaş hareket etmesi, dışkıdan daha fazla su emilmesine neden olarak dışkının sertleşmesine yol açar.
Saxenda ilacı kullanan insanların yaklaşık %19’u kabızlık yaşamaktadır.
Kabızlığı azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Daha fazla lifli gıda tüketin
- Yeterli su için
- Düzenli egzersiz yapın
- Eğer doktorunuz önerirse dışkı yumuşatıcı ilaç kullanmayı düşünün.
5. Karın Ağrısı
Saxenda (liraglutid) kullanan insanların yaklaşık %7’si karın rahatsızlığı veya karın ağrısı yaşamaktadır.
Gecikmiş mide boşalması, değişen bağırsak hareketleri, gaz birikimi ve geçici sindirim adaptasyonu tümü karın ağrısına neden olabilir.
Karın ağrısını azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Daha küçük öğünler tüketin
- Yağlı yiyeceklerden kaçının
- Yeterince su için.
Ağrı şiddetli hale gelirse, pankreatit veya safra kesesi hastalığını dışlamak için doktorunuza başvurmalısınız.
6. Sindirim Bozukluğu, Karında Şişkinlik ve Asit Reflüsü
İlaç kullananların yaklaşık %6’sı üst sindirim sistemi semptomları yaşamaktadır.
Yiyeceklerin midenizde daha uzun süre kalması, müzdeki basıncı artırarak asit reflüsü ve gaz oluşumunu teşvik edebilir.
Sindirim rahatsızlığını azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Yavaş yiyin
- Yemekten hemen sonra uzanmaktan kaçının
- Yüksek yağlı yiyecekleri sınırlayın
- Büyük akşam öğünlerinden kaçının.
7. İştah Azalması
Azalmış iştah, hem terapötik bir etki hem de bir yan etkidir.
Beyindeki GLP-1 reseptörleri açlık sinyallerini bastırır ve tokluk hissini artırır.
Azalmış açlığa rağmen dengeli beslenmeye devam etmeli ve protein açısından zengin gıdalara öncelik vermelisiniz.
Gıda alımınız aşırı düşük hale geldiğinde beslenme ile ilgili endişeleri doktorunuzla görüşmelisiniz.
8. Baş Ağrısı
Saxenda (liraglutid) kullanan insanların yaklaşık %13’ü baş ağrısı yaşamaktadır.
Baş ağrıları, azalmış kalori alımından, dehidrasyondan, gastrointestinal sıvı kaybından veya geçici metabolik ayarlardan kaynaklanabilir.
Bu yan etki ile başa çıkmak için şunları yapmalısınız:
- Yeterli sıvı için
- Öğün atlamaktan kaçının
- Düzenli uyku alışkanlıklarınızı koruyun
- Baş ağrınız kalıcı hale gelirse, doktorunuzla görüşün.
9. Baş Dönmesi
Saxenda kullanan insanların yaklaşık %7’si, özellikle ilk 2-3 hafta boyunca baş dönmesi rapor etmektedir.
Azalmış kalori alımı, dehidrasyon, düşük kan basıncı veya düşük kan şekeri baş dönmesine neden olabilir.
Baş dönmesini azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Yavaşça ayağa kalkın
- Yeterli su için
- Düzenli yemek yiyin
- Diyabetiniz varsa kan şekerinizi izleyin.
10. Yorgunluk
Saxenda (liraglutid) kullanan insanların yaklaşık %8’i yorgunluk yaşamaktadır. Bu yan etki, genellikle vücudunuz ilaca alıştıkça azalır.
Azalmış kalori alımı, sindirim semptomları, dehidrasyon ve geçici metabolik uyum yorgunluğa sebep olabilir.
Yorgunluğu azaltmak için şunları yapmalısınız:
- Yeterli beslenmeyi sürdürün
- Yeterince uyuyun
- Yeterli su için
- Fiziksel aktiviteyi kademeli olarak artırın.
11. Enjeksiyon Bölgesinde Reaksiyonlar
Enjeksiyon bölgesinde reaksiyonlar, ciltte kızarıklık, kaşıntı, morarma ve şişlik içerir.
Enjeksiyon yerlerini günlük olarak değiştirin, buzdolabındaki ilacın enjekte edilmeden önce oda sıcaklığına gelmesini sağlayın, uygun enjeksiyon tekniğini kullanın ve tahriş olmuş cilde enjekte etmekten kaçının.
12. Düşük Kan Şekeri
Hipoglisemi, genellikle insülin veya sülfonilüre ilaçları alan kişilerde görülmektedir.
Liraglutid, kan şekeri yükseldiğinde insülin salınımını artırır. Ek glukoz düşürücü ilaçlarla kombinasyon tedavisi, hipoglisemi riskini artırabilir.
Diyabeti olmayan kişilerde klinik olarak anlamlı hipoglisemi nadirdir. Sülfonilüre tedavisi almakta olan tip-2 diyabet hastalarında, semptomatik hipoglisemi çok daha sık görülmektedir ve bu hastaların yaklaşık %10-15’inde ortaya çıkar.
Diyabet hastasıysanız kan şekerinizi düzenli olarak izlemelisiniz, ilaç dozu ayarlamaları hakkında doktorunuzla görüşün. Hipoglisemi riski artarsa hızla etkili bir karbonhidrat kaynağı bulundurun.
13. Artan Kalp Atış Hızı
Saxenda, dinlenme kalp atış hızını hafifçe artırabilir.
GLP-1 reseptör aktivasyonu, otonom sinir sistemini etkiler ve kalp dokusunu doğrudan etkileyebilir.
Ortalama dinlenme kalp atış hızı yaklaşık 2-3 atım/dk artarken, bazı hastalarda daha büyük artışlar gözlemlenebilir.
14. Safra Kesesi Hastalığı
Hızlı kilo kaybı kendisi safra taşı oluşumunu artırabilir ve Saxenda’nın bu riski daha da artırdığı görünmektedir.
Kilo kaybı, safra bileşimini ve safra kesesinin boşalmasını değiştirerek safra taşlarının daha kolay oluşmasına neden olur. Saxenda kullanıcılarının yaklaşık %2-3’ünde safra kesesi ile ilgili sorunlar ortaya çıkmaktadır.
Ateş veya sarılık gibi şiddetli üst karın ağrısı yaşarsanız derhal tıbbi değerlendirme alın.
15. Pankreatit
Pankreatit nadir ancak potansiyel olarak hayatı tehdit edici bir durumdur.
Bu yan etkinin biyolojik mekanizması net bir şekilde anlaşılmamıştır. GLP-1 reseptör uyarılması, hassas bireylerde pankreas dokusunu etkileyebilir.
Pankreatit öykünüz varsa Saxenda ilacını kullanmaktan kaçının, doktorunuz yararlarının risklerden daha ağır basacağına inanmadıkça bu ilacı kullanmayın.
Şiddetli veya sürekli karın ağrısı yaşarsanız Saxenda ilacını derhal bırakmalısınız.
16. Böbrek Hasarı
Böbrek hasarı genellikle doğrudan böbrek toksisitesinden ziyade dehidrasyondan gelişmektedir.
Sürekli kusma ve ishal, böbreklere giden kan akışını azaltarak akut böbrek hasarına yol açabilir.
Böbrek hasarı, Saxenda (liraglutid) kullanıcılarında nadirdir. Mevcut böbrek hastalığınız varsa böbrek fonksiyonlarını izlemelisiniz.
17. İntihar Düşünceleri ve Ruh Hali Değişiklikleri
Nadir durumlarda ruh hali değişiklikleri bildirilmiştir.
Bu yan etkinin biyolojik mekanizması henüz tanımlanmamıştır. Beyindeki iştah düzenleyici yollar, ruh hali düzenleyici devrelerle etkileşime girebilir.
18. Tiroid Tümörleri
Hayvan çalışmalarında, liraglutid ile uzun süreli maruziyet sonrasında tiroid C-hücre tümörleri gözlemlenmiştir.
Rodentlerin tiroid C hücreleri, insanların tiroid C hücrelerine göre GLP-1 uyarılarına daha duyarlıdır. İnsanlarda tiroid kanseri riskinde belirgin bir artış bulunmamıştır, ancak araştırmacılar bu riski hala incelemektedir.
Eğer medüller tiroid karsinomu veya çoklu endokrin neoplazi sendromu tip 2 (MEN 2) geçmişiniz veya aile öykünüz varsa Saxenda ilacını kullanmayın. Boyun şişmesi, kalıcı ses kısıklığı veya yutma güçlüğü yaşıyorsanız derhal doktorunuza başvurun.
Saxenda ilacı, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ile birleştiğinde birçok insana anlamlı ve sürdürülebilir kilo kaybı elde etmesine yardımcı olabilir. Mide bulantısı, kusma, ishal ve kabızlık gibi gastrointestinal semptomlar en yaygın yan etkilerdir ve genellikle tedavinin ilk 3-4 haftasından sonra iyileşir. Pankreatit, safra kesesi hastalığı, böbrek hasarı ve şiddetli alerjik reaksiyonlar gibi ciddi yan etkiler nadirdir, ancak ortaya çıkarlarsa hızlı tıbbi müdahale gerektirir.
