Karın ağrısı ile birlikte olan eklem ağrısı, otoimmün, iltihabi, enfeksiyonel veya ilaç ile ilgili durumların sinyalini verebilir. Bazen bu iki belirti birbirleriyle ilişkili olmayabilir. Çoğu durumda, bu iki belirti, bağışıklık sistemi, bağırsak veya kan damarlarını etkileyen aynı hastalıktan kaynaklanır.
Karın ağrısı ile birlikte eklem ağrısına neden olan hastalıklar
1. İltihabi bağırsak hastalığı (Crohn hastalığı ve ülseratif kolit)
İltihabi bağırsak hastalığı, bağırsakta sürekli iltihaba yol açan bir bağışıklık sistemi bozukluğudur. Bu bağırsak iltihabı, eklemleri de etkileyen bağışıklık tepkimelerine neden olabilir. Eklem sorunu, periferik artrit (şişmiş dizler, ayak bilekleri, bilekler) veya omurga veya sakroiliak eklemlerin iltihaplanması şeklinde ortaya çıkabilir.
Genetik yatkınlık, bağırsaktaki bakterilere aşırı bağışıklık yanıtı ve çevresel tetikleyiciler, iltihabi bağırsak hastalığına yol açmaktadır. Crohn hastalığı sindirim sisteminin her yerinde ortaya çıkabilir; ülseratif kolit ise esasen kalın bağırsakta görülür.
İltihabi bağırsak hastalığı genellikle hafif olmakla birlikte, bazı durumlarda ciddi komplikasyonlara yol açabilir; bunlar arasında ciddi kanama, bağırsak tıkanıklığı ve sistemik iltihap bulunmaktadır. Eklem problemleri genellikle geçici ve hafif olsa da, bazı durumlarda kronikleşebilir. Hızlı tanı ve tedavi, komplikasyon riskini azaltır.
2. Reaktif artrit (bağırsak enfeksiyonu sonrası)
Reaktif artrit, bağırsaktaki bir enfeksiyondan sonra gelişen eklem iltihabıdır. İlk bağırsak enfeksiyonu (örneğin, Salmonella, Shigella, Campylobacter veya Yersinia bakterileri ile enfeksiyon) bağışıklık tepkimesini tetikler. Bağışıklık sistemi ardından eklemlerde tepki vererek ağrı ve şişlik meydana getirir, bu durum bağırsak enfeksiyonu düzeldikten sonra bile devam edebilir. Bağırsak enfeksiyonundan eklem ağrısına geçiş süresi genellikle birkaç gün ile 2-3 hafta arasında değişir.
Genetik faktörler, bazı insanların reaktif artrit geliştirme olasılığını artırmaktadır.
Pek çok insan 4-6 ay içinde iyileşir, ancak bazı kişiler kalıcı veya tekrarlayan eklem sorunları geliştirebilir. Eğer reaktif artrit, ciddi bir bağırsak enfeksiyonundan sonra meydana gelirse ya da eklem iltihabı yoğun olursa, uzman tedavisi gerekebilir.
3. Çölyak hastalığı
Çölyak hastalığı, ince bağırsakların diyet glütenine karşı otoimmün tepkimesidir. Bağırsak iltihabı karın ağrısına ve besin emiliminde bozulmaya neden olur. Aynı zamanda bağışıklık aktivasyonu ve sistemik iltihap eklem ağrısı veya eklem sertliği üretebilir. Bazı kişilerde eklem ağrısı, tipik bağırsak belirtilerinden önce ortaya çıkabilir.
Buğday, arpa ve çavdarda bulunan glüten proteinleri, genetik olarak yatkın olan kişilerde anormal bir bağışıklık tepkimesi tetikler. Bu tepki, ince bağırsağın mukozasına zarar verir.
Tedavi edilmemiş çölyak hastalığı, besin yetersizliklerine, kemik kaybına ve diğer organlarda komplikasyonlara yol açabilir. Sıkı bir glütensiz diyet genellikle hem karın semptomlarını hem de eklem ağrısını iyileştirir.
4. IgA vasküliti (Henoch-Schönlein purpurası)
IgA vasküliti, immünoglobulin A immün komplekslerinin birikimi nedeniyle küçük damarların iltihaplanmasıdır. Bağırsaktaki etkilenen kan damarları, kramp tarzı karın ağrısına ve bazen kanamaya neden olur. Eklemde aynı immün kompleks birikimi, genellikle dizler ve ayak bilekleri olmak üzere ağrı ve şişmeye neden olur.
Bu hastalık genellikle üst solunum yolu enfeksiyonundan sonra ortaya çıkar. Bağışıklık tepkimesi, küçük damar iltihabını tetikler. Daha yaygın olarak çocuklarda görülmekte ancak yetişkinlerde de ortaya çıkabilir.
IgA vaskülitinin çoğu vakası kendi kendine sınırlıdır, ancak bazı kişiler böbrek tutulumu veya acil tedavi gerektirecek ciddi karın komplikasyonları geliştirebilir. Yetişkinlerde komplikasyon görülme olasılığı çocuklara göre daha yüksektir.
5. Whipple hastalığı
Whipple hastalığı, Tropheryma whipplei bakterisinin neden olduğu nadir bir enfeksiyondur. Bu bakteriler esas olarak ince bağırsağa zarar verir ve kilo kaybı, ishal ve karın ağrısına yol açar. Bu hastalık, sindirim semptomları ortaya çıkmadan önce eklem ağrısını sıkça üretir, çünkü bakteriler ve bağışıklık tepkimesi birden fazla vücut sistemini etkiler.
Whipple hastalığı ciddi ancak uzun süreli antibiyotik tedavisi ile tedavi edilebilen bir hastalıktır. Erken tanı önemlidir çünkü tedavi edilmediğinde, hastalık yaşamı tehdit eden bir hale dönüşebilir.
6. Sistemik lupus eritematozus ve mezenterik vaskülit ile diğer bağ dokusu hastalıkları
Sistemik lupus eritematozus, iltihabi artrit aracılığıyla eklem ağrısına yol açabilen sistemik bir otoimmün hastalıktır. Bazı durumlarda, bu hastalık bağırsakları besleyen kan damarlarının iltihabına (mezenterik vaskülit) yol açar. Bu damar iltihabı, bazen bağırsak iskemi belirtisiyle birlikte ciddi karın ağrısına neden olur. Bağışıklık kompleksi birikimi ve iltihap, eklem ve karın belirtilerinin birlikte görülmesini açıklar.
Bu hastalığın nedeni, genetik ve çevresel katkılarla karmaşık bağışıklık disregülasyonudur.
Mezenterik vaskülit ile birlikte lupus, yaşamı tehdit eden bağırsak komplikasyonlarına neden olabilir ve genellikle acil uzman bakımı gerektirir.
7. Viral hepatit (hepatit A, B veya C)
Viral hepatit, karın üst sağ kısımda bulunan karaciğeri iltihaplandırır ve karın rahatsızlığı veya ağrısına neden olur. Birçok viral hepatit enfeksiyonu da bağışıklık sisteminin virüse verdiği tepkinin bir parçası olarak eklem ağrısı ve kas ağrıları gibi sistemik semptomlara neden olur.
Farklı virüsler, farklı tipte hepatite yol açar: Hepatit A, kirlenmiş gıda veya su ile yayılır; hepatit B, enfekte kan veya cinsel temas yoluyla yayılır; hepatit C ise genellikle kan teması yoluyla bulaşır.
Viral hepatit hafif kısa süreli bir hastalık olabileceği gibi, kronik karaciğer hastalığına dönüşebilir ve karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Karın ağrısı ile birlikte eklem ağrısı, viral hepatitin erken bir işareti olabilir ve tıbbi değerlendirme gerektirir.
8. Ailevi Akdeniz ateşi ve diğer otoenflamatuar sendromlar
Ailevi Akdeniz ateşi, tekrar eden ateş, karın zarlının (serozit) ağrılı iltihabı ve eklem ağrısına neden olan genetik bir otoenflamatuar hastalıktır. Aynı iltihabı süreci karın kramplarını ve şişmiş, ağrılı eklemleri üretir.
Neden: MEFV genindeki mutasyonlar, doğuştan gelen bağışıklık yollarının uygunsuz aktivasyonuna ve tekrar eden iltihaplanmaya yol açar. Hastalık, birçok ailede öngörülebilir bir desenle kalıtsaldır.
Tedavi edilmemiş ailevi Akdeniz ateşi, organlarda amiloid birikimi gibi komplikasyonlara yol açabilir. Kolesin, atakları önler ve komplikasyonları azaltır.
9. Diğer nedenler
Bazı ilaçlar ve tedaviler karın ağrısına ve eklem rahatsızlığına neden olabilir. Örneğin, nonsteroid anti-inflamatuar ilaçlar midenin zarar görmesine yol açıp karın ağrısına neden olabilirken, eklem ağrısını tedavi etmek için kullanılmaktadır. Her zaman ilaçların yan etkilerini dikkate alınız.
Kansere veya diğer nadir sistemik hastalıklara bazen her iki belirtiyi de ortaya çıkarabilir.
Karın ağrısı ile birlikte eklem ağrınız varsa ne yapmalısınız
Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız derhal acil servise gitmelisiniz:
- Ciddi veya kötüleşen karın ağrısı, sizi hiçbir şey yapmaktan alıkoyuyorsa.
- Ciddi karın ağrısı ile birlikte ateş.
- Sıvı tutamama veya dehidrasyon belirtileriyle birlikte olan kusma.
- Kusmukta kan, siyah, katran rengi dışkı veya rektumdan parlak kırmızı kan geliyorsa.
- Hızlı kalp atışı, bayılma, çok düşük kan basıncı veya kafa karışıklığı.
- Şiddetli ağrı ile birlikte tek bir şişmiş, kırmızı, sıcak eklem (bu septik artrit olabilir).
Aşağıdaki belirtilerden herhangi birini yaşıyorsanız bir doktora görünmelisiniz:
- Devam eden veya tekrarlayan karın ve eklem ağrısı, aktivitelerinizi azaltıyorsa.
- 3-4 günden daha uzun süren eklem şişliği.
- Son dönemde ishal veya recent bağırsak enfeksiyonu hikayesi ve ardından yeni eklem ağrısı.
- Döküntü, kalıcı ateş veya kilo kaybı ile birlikte yeni karın ağrısı.
Tanı
Doktorunuz tıbbi geçmişinizi gözden geçirecek ve fiziksel muayene yapacaktır.
Doktor sizden şu soruları sorabilir:
- Karın ve eklem ağrınız ne zaman başladı?
- Son dönemde ishal, gıda zehirlenmesi veya boğaz enfeksiyonu geçirdiniz mi?
- Döküntü, dışkıda kan, sarılık, ateş veya kilo kaybı var mı?
- Hangi eklemler etkilendi ve herhangi bir eklem kırmızı veya sıcak mı?
- Otoenflamatuar veya otoimmün hastalık öyküsü ailenizde var mı?
Başlangıç testleri genellikle şunları içerir:
- Kan testleri: tam kan sayımı, iltihap belirteçleri, karaciğer testleri, çölyak hastalığı testleri ve diğer hastalığa özgü kan testleri.
- Enfeksiyon olasılığı varsa dışkı testleri.
- Görüntüleme: Doktor ciddi bir karın problemi şüphesi taşıyorsa, karın ultrasonu veya BT taraması.
- Eğer tek bir eklem sıcak ve şişse enfeksiyonu dışlamak için eklem aspirasyonu ve sıvı analizi.
- Bağışıklık kaynaklı bir hastalık, iltihabi bağırsak hastalığı veya karmaşık bir tanı şüphesi varsa romatoloji veya gastroenteroloji uzmanına yönlendirme.
Tedavi kılavuzları
– Temel nedeni tedavi edin. Eğer bakteriyel bir enfeksiyon reaktif artriti tetikliyorsa, doktor enfeksiyonu tedavi edecek ve ardından eklemlerdeki iltihabı tedavi edecektir. Eğer iltihabi bağırsak hastalığı artrite neden oluyorsa, bağırsak iltihabını kontrol etmek genellikle eklem semptomlarını azaltır. Eğer çölyak hastalığı semptomlara neden oluyorsa, sıkı bir glütensiz diyete ihtiyacınız olacaktır. Eğer Whipple hastalığı varsa, uzun süreli antibiyotikler gereklidir.
– Ağrı kontrolü ve anti-inflamatuar tedavi. Doktorunuz ağrı kesici ilaçlar ve anti-inflamatuar ilaçlar almanızı önerebilir. Nonsteroid anti-inflamatuar ilaçların midenizi rahatsız edebileceğini ve bazı bağırsak hastalıklarını kötüleştirebileceğini unutmayın, bu nedenle açıklanamayan karın ağrınız varsa ilaçları düzenli almayın. Asetaminofen, birçok insan için kısa süreli ağrı kesimi için daha güvenlidir fakat doktorunuza danışın.
– Uzman ilaçları. Otoimmün veya otoenflamatuar hastalıklar genellikle uzmanlar tarafından reçete edilen ve denetlenen bağışıklık modifiye edici ilaçlar gerektirir. Örneğin, kolşisin ailevi Akdeniz ateşi ataklarını önler ve immünomodülatör ilaçlar iltihabi bağırsak hastalığını tedavi eder. Bu ilaçları uzman rehberliği olmadan başlatmayın veya durdurmayın.
– Takip ve izleme. Bazı durumlar, diğer organlara (örneğin karaciğer hastalığı, böbrek tutulumu veya kronik eklem hasarı) yönelik risklerden dolayı uzun süreli takip gerektirir. Doktorunuzun istediği takip randevularını ve kan testlerini aksatmadan yerine getirin.
