Kalsitonin testi nedir?
Kalsitonin testi, bir kan örneğindeki kalsitonin seviyesini ölçer. Kalsitonin, kanınızdaki kalsiyum seviyesini kontrol etmeye yardımcı olan bir hormondur. Kalsitonin, tiroid bezinde “C hücreleri” adı verilen hücreler tarafından üretilir. Tiroid, boynumuzda bulunan küçük, kelebek şeklinde bir bezdir.
Normalde, kanımızda küçük bir miktar kalsitonin bulunur. Ancak kalsitonin seviyeniz çok yüksekse, bu medüller tiroid kanserinin (MTC) veya C-hücre hiperplazisinin bir işareti olabilir.
Medüller tiroid kanseri, tiroiddeki C hücrelerinin kontrolsüz bir şekilde büyüdüğü nadir bir kanserdir. C hücreleri, tiroidin iç kısmında yer alan medullada büyür.
C-hücre hiperplazisi, tiroiddeki C hücrelerinin anormal büyümesine yol açan nadir bir durumdur. C-hücre hiperplazisi, medüller tiroid karsinomuna dönüşebilir.
Doktorunuz, bu hastalıkların belirtilerini taşıyorsanız veya ailenizde bu hastalıklar mevcutsa kalsitonin testi isteyebilir.
Diğer adlar: tirokalsitonin, CT, insan kalsitonin, hCT
Kalsitonin testi ne için kullanılır?
Kalsitonin testi en sık aşağıdaki durumlar için kullanılır:
- Belirtileri olan kişilere C hücre hiperplazisi ve medüller tiroid kanserini tanımlamak için yardımcı olmak
- Medüller tiroid kanseri tedavisinin etkili olup olmadığını öğrenmek
- Medüller tiroid kanserinin tedaviden sonra geri gelip gelmediğini kontrol etmek
- Medüller tiroid kanseri riski yüksek olan kişileri taramak. Bu risk, nadir bir genetik bozukluk olan çoklu endokrin neoplazi tipi 2 (MEN 2) varlığı olan kişilerde yüksektir.
MEN 2’nin farklı türleri, genellikle tiroid dahil hormon üreten bezlerde tümörlere neden olur. Tüm MEN 2 türleri, medüller tiroid kanseri riskini artırır. MEN 2, RET adı verilen bir genin değişimlerinden kaynaklanır. Genlerdeki değişikliklere gen varyantları veya mutasyonlar da denir.
Eğer anne veya babanız değiştirilmiş bir RET genini size aktardıysa, MEN 2’yi ve medüller tiroid kanseri riskini miras alabilirsiniz. Eğer MEN 2 ailenizde varsa, düzenli kalsitonin testleri, kanseri belirtiler ortaya çıkmadan önce bulmanıza yardımcı olabilir.
Neden kalsitonin testine ihtiyacım var?
Medeüller tiroid kanseri veya C-hücre hiperplazisi için kontrol edilmek üzere kalsitonin testine ihtiyacınız olabilir eğer:
– Bu iki hastalıktan birinin belirtilerini yaşıyorsanız, bu belirtiler şunlar olabilir:
- Boynunuzun ön tarafında bir kitle
- Boynunuzda şişmiş lenf düğümleri (aynı zamanda “şişmiş bezler” olarak da adlandırılır)
- Boğazda ağrı
- Yutma veya nefes alma zorluğu
- Ses değişikliği, örneğin ses kısıklığı
- Soğuk algınlığınız yoksa uzun süre devam eden bir öksürük
- Diyare.
– Çoklu endokrin neoplazi tipi 2 (MEN 2) belirtisi yaşıyorsanız. MEN 2, tiroid, adrenal ve paratiroid bezlerinizi etkileyebilir. Belirtiler hangi bezlerin etkilendiğine bağlıdır ve şunları içerebilir:
- Yorgunluk
- Depresyon
- İskelet ve eklemlerde ağrı
- Bulantı ve kusma
- Artan susama ve idrara çıkma
- Yüksek tansiyon
- Baş ağrısı
- Arıtmalar (kalp ritminde veya hızında bir problem)
- Terleme.
– Aile geçmişinizde MEN 2 varsa, bu durum medüller tiroid kanseri gelişme riskinizi artırır. Eğer MEN 2 ailenizde varsa, siz ve aile bireyleriniz, çocuklar dahil, düzenli kalsitonin testlerine ihtiyaç duyabilirsiniz, böylece kanseri belirtiler ortaya çıkmadan önce bulabilirsiniz. Doktorunuz ayrıca MEN 2’ye neden olan RET genlerinizdeki değişimleri kontrol etmek için bir kan testini önerebilir.
Eğer medüller tiroid kanseri teşhisi konulmuşsanız, kalsitonin testi yaptırmanız gerekecek:
- Tedavinizin ne kadar etkili olduğunu öğrenmek için
- Kanserin tedaviden sonra geri gelip gelmediğini kontrol etmek için.
Kalsitonin testi sırasında ne olur?
Bir sağlık personeli kolunuzdaki bir damardan küçük bir iğne kullanarak kan örneği alır. İğne yerleştirildikten sonra, test tüpüne veya vialine küçük bir miktar kan alınır. İğne girdiğinde veya çıkarken hafif bir batma hissi hissedeceksiniz. Bu işlem genellikle üç dakikadan az sürer.
Bu test için önceden bir şey yapmam gerekiyor mu?
Testten önce birkaç saat aç kalmanız (beslenmemeniz) gerekebilir. Doktorunuz, aç kalıp kalmayacağınızı ve uyulması gereken özel talimatlar olup olmadığını size bildirecektir.
Sonuçlar ne anlama geliyor?
Kalsitonin testi sonuçlarınızın anlamı, neden test yaptırdığınıza bağlıdır.
– Kalsitonin testi, medüller tiroid kanseri veya C-hücre hiperplazisini tanımlamak veya taramak için yaptırdıysanız:
- Normal kalsitonin seviyesi (genellikle kadınlarda <5 pg/mL ve erkeklerde <8–10 pg/mL) bu iki hastalığınız olmadığı anlamına gelebilir, ancak kesin bir şey değildir. Çünkü medüller tiroid kanseri ve C-hücre hiperplazisi her zaman yüksek kalsitonin seviyesi yaratmaz. Doktorunuz daha fazla bilgi elde etmek için başka testler isteyebilir.
- Yüksek kalsitonin seviyesi (10–100 pg/mL veya >100 pg/mL), tiroiddeki C hücrelerinin çok fazla kalsitonin ürettiği anlamına gelir. Kalsitonin seviyesi ne kadar yüksekse, medüller tiroid kanseri veya C-hücre hiperplazisi olma olasılığınız o kadar artar. Ancak yüksek kalsitonin seviyeleri, başka durumlar tarafından da tetiklenebilir; bunlar arasında bazı kanserler, bazı ilaçlar ve hamilelik yer alır. Teşhis koymak için doktorunuz, diğer test sonuçları da dahil olmak üzere başka bilgileri dikkate alacaktır.
- Düşük kalsitonin seviyesi (genellikle <1–2 pg/mL) tıbbi bir sorun olarak kabul edilmez.
– Eğer medüller tiroid kanseri tedavisi için kalsitonin testi yaptırdıysanız veya kanserin tedaviden sonra geri gelip gelmediğini kontrol ediyorsanız: Test sonuçlarınızın anlamı, aldığınız veya almakta olduğunuz tedavi türüne bağlıdır. Tedavi genellikle tiroid bezinizi çıkarmak için yapılan cerrahi ile başlar. Diğer tedavi yöntemleri arasında radyoterapi, kemoterapi ve/veya ilaçlar bulunur.
Genel olarak:
- Kalsitonin seviyelerinin zamanla düştüğü ve düşük kaldığı durumlar genellikle tedavinizin etkili olduğunu gösterir.
- Düşen ancak hâlâ normal aralık üstünde olan kalsitonin seviyesi, vücudunuzda hâlâ bazı kanser dokuları bulunduğu anlamına gelebilir. Daha fazla test ve tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz.
- Zamanla artan kalsitonin seviyesi genellikle kanserinizin geri döndüğü veya vücudunuzun diğer bölgelerine yayıldığı anlamına gelir.
Test sonuçlarınızın sağlığınız açısından ne anlama geldiğini doktorunuza sorunuz.
Kalsitonin testi hakkında bilmem gereken başka bir şey var mı?
Belirli durumlarda doktorunuz daha doğru bir kalsitonin testi olan “kalsitonin uyarım testi” isteyebilir. Bu test için, kan örneği alındıktan sonra, vücudunuzun kalsitonin üretimini artırmak için bir ilaç verilecektir. İlaç, bir damara intravenöz olarak enjekte edilecektir. Daha sonra birkaç dakika arayla daha fazla kan örneği alınacaktır. Her kan örneğinde kalsitonin düzeyiniz çok yükselirse, bu durumda C-hücre hiperplazisi veya medüller tiroid karsinomu olabileceğiniz anlamına gelebilir, ancak bunu doğrulamak için başka testler gerekebilir.
