Diz eklemi enfeksiyonu, dizin septik artriti olarak da bilinen, hızlı tanı ve tedavi gerektiren bir tıbbi acil durumdur. Bakteriler, mantarlar veya diğer enfeksiyöz organizmalar diz eklemine sızabilir, bu da hızla iltihaplanma, şiddetli ağrı ve eklem hasarına yol açar. Erken tedavi edilmezse, bir diz eklemi enfeksiyonu birkaç gün içinde kıkırdak ve kemiğe kalıcı zarar verebilir.
Pek çok insan diz eklemi enfeksiyonunu gut, pseudogut veya diğer ağrılı eklem durumlarıyla karıştırmaktadır çünkü bazı belirtiler benzerdir.
Diz eklemi enfeksiyonu, mikroorganizmaların diz eklemine girip, sinovyal sıvı ve çevresindeki dokularda çoğalmasıyla meydana gelir. Çoğu durumda bakteriler sebep olmakla birlikte, nadiren mantarlar ve virüsler de eklemi enfekte edebilir.
Sağlıklı bir bağışıklık sistemi genellikle enfeksiyonların eklemlere ulaşmasını engeller. Ancak, belirli tıbbi durumlar, yaralanmalar veya işlemler bu riski artırabilir.
Diz eklemi enfeksiyonunun belirtileri
Belirtiler genellikle birkaç saat veya 2-3 gün içinde aniden gelişir. Çoğu insan, hızla kötüleşen şiddetli belirtiler yaşar.
Yaygın belirtiler şunlardır:
- Hareketle kötüleşen şiddetli diz ağrısı
- Dizin hızlı bir şekilde şişmesi
- Etkin eklemde sıcaklık duyumu
- Diz etrafında ciltte kızarıklık
- Dizi bükme veya düzleştirmede zorluk
- Etkin bacakta ağırlık taşıyamama
- İlti
- Üşüme
- Yorgunluk.
Bazı insanlarda, özellikle yaşlılar veya bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, yalnızca hafif bir ateş veya hiç ateş olmayabilir. Ateş olmasa bile, şişme ile birlikte şiddetli diz ağrısı acil tıbbi değerlendirme gerektirir.
Diz eklemi enfeksiyonuna ne sebep olur?
Diz eklemi enfeksiyonu, enfeksiyon yapan organizmalar ekleme girdiğinde gelişir. Çoğu durumda bakteriler etkilidir.
Yaygın bakteriler şunlardır:
- Staphylococcus aureus, metisiline dirençli Staphylococcus aureus (MRSA) dahil
- Streptococcus türleri
- Gram negatif bakteriler, özellikle Escherichia coli, yaşlı bireylerde
- Cinsel olarak aktif genç yetişkinlerde Neisseria gonorrhoeae.
Daha az yaygın olarak, mantarlar veya mikobakteriler diz eklemini enfekte edebilir, özellikle de bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde.
Diz eklemi enfeksiyonuna yol açabilecek durumlar
Enfeksiyonun kan yoluyla yayılması
Bir cilt enfeksiyonu, idrar yolu enfeksiyonu, pnömoni veya kan yoluyla enfeksiyonu, bakterilerin kan yoluyla diz eklemine ulaşmasına sebep olabilir.
Diz yaralanması
Diz etrafındaki derin bir kesik, delici yaralanma, hayvan ısırığı veya penetran yaralanma bakterileri doğrudan ekleme sokabilir.
Diz cerrahisi
Eklem değiştirme cerrahisi, ligament rekonstrüksiyonu veya başka bir diz operasyonu, dikkatli steril tekniklere rağmen bazen bakterileri ekleme sokabilir.
Eklem enjeksiyonu
Kortikosteroid enjeksiyonları, hiyaluronik asit enjeksiyonları veya diğer eklem prosedürleri enfeksiyon riskini çok az artırır.
Yapay diz protezi
Yapay diz eklemi, cerrahiden hemen sonra veya bakterilerin kan yoluyla yayılması durumunda 1-2 yıl sonra enfekte olabilir.
Bağışıklık sisteminin zayıflığı
Bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar, enfeksiyonlarla mücadele yeteneğinizi azaltır. Örnekler şunlardır:
- Şeker hastalığı
- Kanser
- HIV enfeksiyonu
- Kronik böbrek hastalığı
- Uzun süreli kortikosteroid tedavisi
- Organ naklinden sonra immünosupresif ilaçlar
- Otoimmün hastalıklar için kullanılan biyolojik ilaçlar.
Romatoid artrit
Romatoid artrit hastaları, kronik eklem hasarı ve immünsüpresif ilaçlar enfeksiyon riskini artırdığından, daha fazla risk altındadırlar.
Intravenöz eğlence amaçlı uyuşturucu kullanımı
Rekreatif uyuşturucuların enjekte edilmesi, bakterilerin kan dolaşımına girmesi ve eklemlere ulaşma riskini artırır.
Diz eklemi enfeksiyonu nasıl teşhis edilir?
Doktorlar, belirtilerinizi, fizik muayene, laboratuvar testleri, görüntüleme çalışmaları ve eklem sıvısı analizi ile teşhis koyarlar.
Kıkırdak hasarı hızla gerçekleşebileceğinden, doktorlar genellikle bir eklem enfeksiyonundan şüphelendiklerinde tanı sürecine hemen başlarlar.
Tıbbi geçmişin gözden geçirilmesi ve fizik muayene
Doktorunuz, belirtilerin ne zaman başladığını, yakın tarihteki yaralanmaları, yapılan son cerrahileri, eklem enjeksiyonlarını, ateş veya yakın tarihteki enfeksiyonları, enfeksiyon riskini artıran tıbbi durumları veya aldığınız mevcut ilaçları sormaktadır.
Fizik muayene sırasında doktor, şişlik, sıcak duyum, ciltte kızarıklık, ağrı ve hareket kısıtlılığınızı kontrol edecektir.
Kan testleri
Kan testleri şunları içerebilir:
- Tam kan sayımı testi
- C-reaktif protein testi
- Erime hızı testi
- Kan kültürleri, kan dolaşımındaki bakterileri tanımlamak için.
Anormal kan test sonuçları teşhisi destekler ancak yalnızca bir eklem enfeksiyonunu doğrulamazlar.
Artrisentiz
Artrisentiz, en önemli teşhis testidir.
Bu prosedür sırasında, bir doktor, diz eklemine steril bir iğne sokarak sinovyal sıvıyı toplar.
Daha sonra sıvı, beyaz kan hücre sayısını kontrol etmek, Gram boyasıyla bakterileri aramak, bakteriyel kültür yapmak, klinik olarak uygun olduğunda mantar kültürü yapmak ya da gut veya pseudogutu gösterebilecek kristalleri belirlemek için laboratuvar ortamında analiz edilir.
Eklem sıvısı kültürü genellikle enfeksiyona neden olan tam organizmayı tanımlar ve doktorların en etkili antibiyotik tedavisini seçmelerine yardımcı olur.
Görüntüleme testleri
Görüntüleme çalışmaları eklemi değerlendirmeye ve komplikasyonları tanımlamaya yardımcı olur.
Yaygın görüntüleme testleri şunlardır:
- X-ray testi
- Ultrason testi
- Manyetik rezonans görüntüleme (MRI)
- Seçilmiş durumlarda bilgisayarlı tomografi (BT).
İlk X-ray görüntüleri normal görünebilirken, MRI eklemin iltihaplanmasını ve çevresindeki kemik enfeksiyonunu veya yumuşak doku enfeksiyonunu daha doğru bir şekilde tespit edebilir.
Diz eklemi enfeksiyonunu diğer durumlarla ayırt etme
Pek çok durum, diz eklemi enfeksiyonuna benzer çünkü her biri ani ağrı ve şişlik yaratabilir.
Diz eklemi enfeksiyonu
Tipik özellikler şunlardır:
- Şiddetli ağrı
- Hızlı şişlik
- Etkin eklemde sıcak duyumu
- Pek çok durumda ateş
- Belirgin hareket kısıtlılığı
- Pek çok durumda pozitif eklem sıvısı kültür sonucu.
Eklem aspirasyonu tanıyı doğrular.
Gut
Gut, ürik asit kristallerinin eklem içinde birikmesiyle gelişir.
Gutu işaret eden özellikler şunlardır:
- Şiddetli ağrının aniden başlaması
- Önceden gut atakları hikayesi
- Bazı insanlarda yüksek ürik asit seviyeleri
- Eklem sıvısında iğne şeklindeki urat kristalleri.
Gut hastaları da bir eklem enfeksiyonu geliştirebilir, bu nedenle kristallerin bulunması enfeksiyonu tamamen dışlamaz.
Pseudogut
Pseudogut, eklem içinde kalsiyum pirofosfat kristallerinin birikmesinden kaynaklanır.
Özellikler şunlardır:
- Ani ağrılı şişlik
- İleri yaş
- Eklem sıvısında kalsiyum pirofosfat kristalleri.
Gut gibi, pseudogut da septik artriti yakından andırabilir.
Akut romatoid artrit alevlenmesi
Diz eklemi enfeksiyonu, hem eklem ağrısı, şişlik, sıcaklık duyumu ve hareket kısıtlılığı yapabileceğinden akut romatoid artrit alevlenmesine benzeyebilir. Ancak diz eklemi enfeksiyonu tipik olarak tek bir eklemi etkiler, hızlı bir şekilde gelişir ve genellikle ateş ve belirgin yüksek inflamatuar belirteçlerle birlikte görülürken, akut romatoid artrit alevlenmesi genellikle tanımlanmış romatoid artritli kişilerin birden fazla eklemini kapsar ve daha yavaş ilerler.
Romatoid artrit hastalarının eklem enfeksiyonu riski daha yüksek olduğundan, dikkatli değerlendirme gereklidir.
Şiddetli eklem travması
Ciddi bir diz yaralanması, travmadan hemen sonra ağrı yaratabilir, ekleme kanama nedeniyle şişlik, morarma, ligaman veya kemik yaralanmaları.
Doktorunuz, travmatik yaralanmayı enfeksiyondan ayırt etmek için görüntüleme çalışmaları ve eklem aspirasyonu kullanabilir.
Diz eklemi enfeksiyonunun tedavisi
Tedavi, mümkün olan en kısa sürede başlamalıdır çünkü tedavinin gecikmesi kalıcı eklem hasarı riskini artırır.
Antibiyotik kullanımı
Doktorlar genellikle eklem sıvısı ve kan kültürleri alındıktan hemen sonra intravenöz antibiyotik kullanmaya başlarlar.
Laboratuvar sonuçları sorumlu organizmayı tanımladığında, antibiyotik tedavisi bu belirli mikroorganizmayı hedef almak için değişebilir.
Pek çok insan önce intravenöz antibiyotik alır, ardından klinik iyileşme sonrası ağızdan antibiyotik tedavisi alır.
Eklem drenajı (eklem kapsülünde biriken fazla sıvının çıkarılması)
Enfekte sıvının çıkarılması, basıncı azaltır, bakterileri temizler ve antibiyotiğin etkinliğini artırır.
Drenaj yöntemleri, tekrar eden iğne aspirasyonu, küçük cerrahi aletlerle artroskopik yıkama veya ağır veya komplike enfeksiyonlar için açık cerrahidir.
Cerrahi
Enfeksiyon, aspirasyona rağmen devam ederse, enfekte doku büyük miktarlarda kalırsa, yapay bir diz eklemi enfekte olursa veya bir kemik enfeksiyonu gelişirse cerrahi müdahale gerekli hale gelebilir.
Ağrı yönetimi
Doktorlar aşağıdakileri önerebilir:
- Ağrı kesici ilaçlar
- İlk aşamada geçici immobilizasyon
- Enfeksiyon iyileşmeye başladığında aşamalı hareket.
Fizik tedavi
Enfeksiyon kontrol altına alındıktan sonra, fizik tedavi eklem hareketini, kas gücünü, yürüme yeteneğini ve diz fonksiyonunu geri kazandırmaya yardımcı olur.
Tipik iyileşme süresi şunlardır:
- İlk iyileşme genellikle tedavi başladıktan sonraki 48 ila 72 saat içinde başlar.
- İntravenöz antibiyotik tedavisi genellikle 1 ila 2 hafta sürerken, bazı insanlar daha uzun tedavi gerektirebilir.
- Toplam antibiyotik tedavisi genellikle enfeksiyonun şiddetine ve sorumlu organizmaya bağlı olarak 2 ila 6 hafta sürer.
- Fizik rehabilitasyon, birkaç hafta ile 2 ay arasında sürebilir.
- Cerrahiden veya protez eklem enfeksiyonundan iyileşme, 3-4 ay sürebilir.
Erken tedavi alan insanlar genellikle iyi eklem fonksiyonu ile iyileşir. Gecikmiş tedavi, kalıcı kıkırdak hasarı, kronik ağrı, hareket kısıtlılığı, kemik enfeksiyonu veya ek cerrahi ihtiyacı riskini artırır.
