Genel Bakış
Tularemia, nadir görülen bir enfeksiyon hastalığıdır. Bu hastalık tipik olarak cilt, gözler, lenf düğümleri ve akciğerleri etkiler. Tularemia, Francisella tularensis bakterisi tarafından oluşturulmaktadır.
Hastalık genellikle tavşanlarda ve muskratlar ve sincappiler gibi kemirgenlerde görülür. Tularemia ayrıca kuşları, koyunları ve köpekler, kediler ve hamsterlar gibi evcil hayvanları da enfekte edebilir.
Tularemia, insanlara birkaç yolla bulaşır; bunlar arasında böcek ısırıkları ve enfekte bir hayvana doğrudan maruz kalma yer alır. Tularemia son derece bulaşıcı ve potansiyel olarak ölümcül olabilir, ancak erken teşhis edilirse genellikle spesifik antibiyotiklerle etkili bir şekilde tedavi edilir.
Tularemia Belirtileri
Tularemia’ya maruz kalan çoğu insan, genellikle hastalanmaya üç ila beş gün içinde başlar; ancak bu süre 21 güne kadar uzayabilir. Tularemia’nın çeşitli türleri vardır ve hangi türü edindiğiniz, bakterilerin vücuda nasıl ve nereden girdiğine bağlıdır. Her tularemia türünün kendine özgü belirtileri vardır.
Ülseroglandüler tularemia
Bu hastalığın en yaygın formudur. Belirtiler arasında şunlar bulunur:
- Enfeksiyon yerinde oluşan bir cilt ülseri – genellikle bir böcek veya hayvan ısırığı nedeniyle
- Şişmiş ve ağrılı lenf bezleri
- Ateş
- Üşüme
- Baş ağrısı
- Yorgunluk
Glandüler tularemia
Glandüler tularemia olan kişiler, ülseroglandüler tularemia’nın aynı belirtilerini gösterir, ancak cilt ülserleri olmaksızın.
Oculoglandüler tularemia
Bu hastalık formu gözleri etkiler ve şu belirtilere neden olabilir:
- Göz ağrısı
- Gözlerde kızarıklık
- Göz şişliği ve akıntı
- Göz kapağının iç kısmında bir ülser
- Işığa hassasiyet
Oropharyngeal tularemia
Bu hastalık formu ağız, boğaz ve sindirim sistemini etkiler. Belirtiler arasında şunlar bulunur:
- Ateş
- Boğaz ağrısı
- Ağız ülserleri
- Karın ağrısı
- Kusma
- İshal
- Şişmiş bademcikler
- Boyundaki şişmiş lenf düğümleri
Pnömonik tularemia
Bu tür tularemia, pnömoni için tipik belirtiler ortaya çıkarır:
- Kuru öksürük
- Göğüs ağrısı
- Nefes alma zorluğu
Tularemia’nın diğer formları da akciğerlere yayılabilir.
Typhoidal tularemia
Bu nadir ve ciddi hastalık formu genellikle şu belirtileri gösterir:
- Yüksek ateş ve üşüme
- Kas ağrısı
- Boğaz ağrısı
- Kusma ve ishal
- Şişmiş dalak
- Şişmiş karaciğer
- Pnömoni
Ne zaman doktora gitmelisiniz?
Eğer tularemia’ya maruz kalmış olabileceğinizi düşünüyorsanız, mümkün olan en kısa sürede bir doktora görünmelisiniz. Bu, özellikle bir keneden ısırıldıysanız veya tularemia’nın bulunduğu bir bölgede yaban hayvanı ile temasa geçtiyseniz ve ateş, cilt ülserleri veya şişmiş bezler geliştirdiyseniz geçerlidir.
Tularemia’ya ne neden olur?
Tularemia doğada insanlarda doğal olarak meydana gelmez ve insanlar arasında geçiş yaptığı bilinmemektedir. Ancak, tularemia dünya genelinde, özellikle kırsal alanlarda görülmektedir çünkü birçok memeli, kuş ve böcek Francisella tularensis bakterisi ile enfekte olmuştur. Bu bakteriler, toprakta, suda ve ölü hayvanlarda haftalarca yaşayabilir.
Hayvanlardan insanlara geçiş yapan bazı enfeksiyon hastalıklarının aksine, tularemia’nın birkaç bulaşma yolu vardır. Genellikle hastalığı nasıl edindiğiniz, belirtilerin türünü ve şiddetini belirler. Genel olarak, tularemia aşağıdaki yollarla bulaşabilir:
- Böcek ısırıkları. Birçok böcek tularemia taşırken, keneler ve geyik sinekleri insanların hastalığı en çok bulaştıranlarındandır. Kene ısırıkları, ülseroglandüler tularemia vakalarının büyük bir yüzdesine neden olur.
- Hasta veya ölü hayvanlara maruz kalma. Ülseroglandüler tularemia, en çok bir tavşan veya yaban tavşanı tarafından ısırılmak veya enfekte bir hayvanla temasta bulunmaktan da kaynaklanabilir. Bakteriler, cilde küçük kesikler ve yaralar veya bir ısırık yoluyla girer ve yaralanma yerinde bir ülser oluşur. Ocular tularemia formu, enfekte bir hayvana dokunduktan sonra gözlerinizi ovuşturduğunuzda ortaya çıkabilir.
- Havada bulunan bakteriler. Topraktaki bakteriler, bahçe işleri, inşaat veya toprağı rahatsız eden diğer aktiviteler sırasında havaya karışabilir. Bakterilerin solunması pnömonik tularemia’ya neden olabilir. Tularemia ile çalışan laboratuvar işçileri de havadan enfeksiyon riski altındadır.
- Kontamine gıda veya su. Nadir olmakla birlikte, enfekte bir hayvanın az pişirilmiş etini yemek veya kontamine su içmek yoluyla tularemia kapmak mümkün olabilir.
Risk Faktörleri
Her yaştaki birey tularemia geliştirme riski taşırken, belirli meslek gruplarında veya aktivitelerde yer almak ya da belirli bölgelerde yaşamak daha büyük risk oluşturabilir.
Bazı bölgelerde yaşamak veya ziyaret etmek
Tularemia, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Meksika, Japonya ve Avrupa’da bildirilmiştir.
Belirli hobiler veya meslekler ile uğraşmak
Aşağıdaki aktiviteler, tularemia geliştirme riskinizi artırabilir:
- Avcılık ve tuzak kurma. Avcılar, yaban hayvanların kanına maruz kaldıkları ve yaban hayvanlarının etini yedikleri için tularemia riski altındadır.
- Bahçecilik veya peyzaj işi yapmak. Bahçıvanlar ve peyzajcılar da tularemia riski taşır. Bahçıvanların, toprağı işleme sırasında havalandırılan bakterileri solumaları mümkündür ya da çim biçme makineleri ve yabani ot kesiciler kullanırken de bu bakterilerle karşılaşabilirler.
- Yaban hayatı yönetimi veya veterinerlik alanında çalışmak. Yaban hayatı veya evcil hayvanlarla çalışan kişiler, tularemia riskine maruz kalmaktadırlar.
Tularemia’nın Komplikasyonları
İşlenmediği takdirde, tularemia ölümcül olabilir. Tularemia’nın diğer olası komplikasyonları şunları içerir:
- Akciğer iltihabı. Pnömoni, akciğerlerin yeterince oksijen almadığı, yeterince karbondioksit salmadığı veya her ikisinin birden gerçekleşmediği bir durum olan solunum yetmezliğine yol açabilir.
- Beyin ve omuriliğin etrafındaki iltihap (menenjit). Meningit, beyin ve omuriliğin etrafındaki sıvı ve zarların (meninks) ciddi ve bazen yaşamı tehdit eden bir enfeksiyonudur.
- Kalp etrafındaki tahriş (perikardit). Bu, kalbin etrafındaki ince zarın (perikardium) iltihaplanması ve şişmesidir.
- Kemik enfeksiyonu (osteomyelit). Tularemia bakterileri bazen kemiklere yayılabilir.
Tularemia’nın Önlenmesi
Şu anda tularemia’yı önleyen bir aşı mevcut değildir. Yüksek riskli bir işte çalışıyorsanız veya tularemia’nın bulunduğu bir bölgede yaşıyorsanız, bu önlemler enfeksiyon şansınızı azaltmaya yardımcı olabilir:
- Böceklerden korunun. Tularemia genellikle bir kene ısırığı ile bağlantılıdır. Dünyanın bazı bölgelerinde tularemia, sivrisinek ısırıklarıyla daha yaygın olarak bulaşır. Kene veya sivrisineklerin yoğun olduğu alanlarda bulunuyorsanız, uzun kollu gömlekler ve uzun pantolonlar giymeli, pantolonlarınızı çoraplarınıza sokmalı ve yüzünüzü ve boynunuzu korumak için geniş kenarlı bir şapka kullanmalısınız. %20 ila %30 DEET, picaridin veya IR3535 içeren böcek repellenti kullanın, fakat üreticinin talimatlarına dikkat edin. Böcek repellentini ölçülü bir şekilde sürün ve akşam günün sonunda yıkayın.
Kendinizi sık sık kenelere karşı kontrol edin ve bulduğunuzda hemen çıkarın. Evcil hayvanlarınızı da kontrol ettiğinizden emin olun.
- Bahçe işleri yaparken dikkatli olun. Ev bahçıvanları ve profesyonel peyzajcılar, toprağı kazarken, yabani otları temizlerken veya çimleri biçerken bir maske takmayı düşünebilirler.
- Hayvanlarla dikkatli bir şekilde etkileşimde bulunun. Eğer yaban tavşanları veya yaban tavşanları avlıyorsanız veya bir hayvana dokunuyorsanız, eldiven ve koruyucu gözlük takın ve hayvana dokunduktan sonra ellerinizi sabun ve sıcak su ile iyice yıkayın.
- Az pişirilmiş et yemeyin. Tüm yaban etlerini iyice pişirin ve hasta görünümde olan bir hayvanın derisini yüzmekten veya kesmekten kaçının. Francisella tularensis’i öldürmek için yemeği doğru sıcaklıkta pişirin; bu, kıyma ve av etleri için en az 71.1 derece C (160 derece F) olmalıdır. Piliç 165 derece F (73.8 derece C) sıcaklığa kadar pişirilmelidir.
- Evcil hayvanlarınızı koruyun. Hayvanlar, hastalıklı bir tavşanın parçasını yediklerinde veya enfekte bir kene tarafından ısırıldıklarında tularemia kapabilirler. Evcil hayvanlarınızı güvende tutmak için, onları izinsiz dışarı çıkarmaktan kaçının, pire ve kene koruması sağlayın ve yaban veya ölü hayvanlarla yakın temasa girmelerine izin vermeyin.
Tularemia Tanısı
Tularemia nadir olduğu ve diğer hastalıklarla belirtilerini paylaştığı için tanısı zor olabilir. Tavşan avlama gibi riskinizi artıran herhangi bir aktivitede bulunduysanız, bunu doktorunuza bildirin.
Tularemia genellikle kan testleri ile teşhis edilebilir. Bir test, bakteriye karşı antikorları arar ve bu test, enfeksiyonu geçirdiğinizi göstermez; genellikle birkaç hafta sonra belirgin hale gelir. Ayrıca pnömoni belirtilerini kontrol etmek için bir göğüs röntgeni çekilebilir.
Tularemia Tedavisi
Tularemia, bir kas veya damar içine enjeksiyonla uygulanan antibiyotiklerle etkili bir şekilde tedavi edilebilir. Gentamisin, tularemia için genellikle tercih edilen tedavidir. Streptomisin de etkilidir ancak temin etmesi zor olabilir ve diğer antibiyotikleri kıyasla daha fazla yan etkiye neden olabilir.
Tedavi edilen tularemia türüne bağlı olarak, doktorlar yerine ağden antibiyotikler (örneğin doksisiklin (Oracea, Vibramycin) veya siprofloksasin (Cipro)) yazabilir.
Ayrıca, menenjit veya pnömoni gibi komplikasyonlara yönelik tedavi göreceksiniz. Genel olarak, hastalığı atlattıktan sonra tularemia’ya karşı bağışıklık kazanmalısınız, ancak bazı insanlar yineleme veya tekrar enfeksiyon yaşayabilir.
Doktor Randevusu İçin Hazırlık
Bazen bir doktorla randevu almak için aradığınızda, hemen enfeksiyon hastalıkları uzmanına yönlendirilirsiniz.
İşte doktor randevunuza hazırlanmanıza yardımcı olacak bilgiler.
Yapabilecekleriniz
- Belirtilerinizi, randevuyu ayarladığınız neden ile alakası olmayan herhangi bir belirtiyi de dahil ederek listeleyin.
- Özellikle son aktiviteleriniz hakkında önemli kişisel bilgileri yazın, avlanma, bahçecilik ya da kene yoğun alanlara seyahat gibi.
- Kullandığınız tüm ilaçların, vitaminlerin veya diyet takviyelerinin bir listesini alın.
- Doktorunuza sormak istediğiniz soruların bir listesini yazın.
Doktorunuza sorular için hazırlık yapmak, olabildiğince fazla bilgi almanıza yardımcı olacaktır. Tularemia için doktora soracağınız bazı temel sorular şunlardır:
- Belirtilerimin en olası nedeni nedir?
- Başka olası nedenler var mı?
- Hangi testleri yapmam gerekiyor?
- Hangi tedavi seçenekleri mevcut? Ve ne tür yan etkiler bekleyebilirim?
- Diğer sağlık sorunlarım var; bu durumları nasıl birlikte yönetebilirim?
Aklınıza gelen başka soruları sormaktan çekinmeyin.
Doktorunuzun Sorabileceği Sorular
Doktorunuzun muhtemelen soracağı sorular şunlardır:
- Belirtileriniz ne zaman başladı?
- Son zamanlarda avlanma, bahçecilik veya kene yoğun alanlara seyahat ettiniz mi?
- Belirtileriniz sürekli mi, yoksa gelip geçiyor mu?
- Belirtileriniz ne kadar şiddetli?
- Belirtilerinizi hafifleten bir şey var mı?
- Belirtilerinizi kötüleştiren bir şey var mı?
